# Lịch sử mạt chược

> Mạt chược ra đời ở Trung Quốc vào thế kỷ 19. Trò chơi lan ra thế giới vào thập niên 1920. Sự thật, không phải truyền thuyết.

Source: https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-history

Mạt chược trẻ hơn nhiều người nghĩ. Nguồn gốc chính xác vẫn chưa rõ.

## Dòng thời gian

| Khi nào | Chuyện gì xảy ra |
| --- | --- |
| Giữa đến cuối thế kỷ 19 | Mạt chược xuất hiện ở miền đông Trung Quốc. |
| Đầu thế kỷ 20 | Trò chơi lan khắp Trung Quốc. |
| 1920 | Babcock xuất bản luật chơi tiếng Anh. |
| Thập niên 1920 | Cơn sốt mạt chược ở Hoa Kỳ. |
| Thập niên 1920 | Mạt chược trở nên phổ biến ở Nhật Bản. |
| 1937 | National Mah Jongg League được thành lập. |

## Nguồn gốc ở Trung Quốc

- Mạt chược có từ thế kỷ 19.
- Những bộ cổ nhất cũng từ thời đó.
- Không ai biết người phát minh.
- Không rõ năm ra đời chính xác.
- Nhiều nguồn chỉ về miền đông Trung Quốc.
- Trò chơi phát triển từ các trò bài lá cũ hơn.

Các chất bắt nguồn từ bài lá vẽ tiền đó:

| Chất | Cách hiểu thông thường | Quân |
| --- | --- | --- |
| Đồng | Đồng xu | [1 Đồng] |
| Sách | Xâu tiền | [2 Sách] |
| Vạn | Mười nghìn (萬) | [1 Vạn] |

Có chuyện kể Khổng Tử sáng tạo ra mạt chược. Các nhà sử học bác bỏ điều này. Khổng Tử sống trước đó hơn 2.000 năm.

## Cái tên

| Ngôn ngữ | Cách viết | Cách đọc |
| --- | --- | --- |
| Tiếng Quảng | 麻雀 | maa zoek |
| Tiếng Phổ thông | 麻將 | májiàng |

- 麻雀 nghĩa đen là “chim sẻ”.
- Không rõ vì sao lại có nghĩa đó.
- “Chơi mạt chược” trong tiếng Quảng: 打麻雀 (daa maa zoek).
- Tiếng Anh viết nhiều cách: mahjong, mah-jongg, mahjongg.

Thêm từ ngữ: [thuật ngữ mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-glossary).

## Cơn sốt ở Mỹ

- Joseph Park Babcock sống ở Tô Châu.
- Ông làm việc cho Standard Oil.
- Ông đơn giản hóa luật cho người phương Tây.
- Sách luật của ông ra đời năm 1920.
- Ông dùng tên “Mah-Jongg”.
- Bộ mạt chược được nhập khẩu với số lượng lớn.
- Mạt chược thành trào lưu thập niên 1920.
- Nhiều sách luật cạnh tranh gây rối rắm.
- Trào lưu lắng xuống vào cuối thập niên đó.

## National Mah Jongg League

- Thành lập ở New York năm 1937.
- Hội chuẩn hóa luật chơi kiểu Mỹ.
- Hội phát hành thẻ các bài ù.
- Thẻ thay đổi mỗi năm.
- Mạt chược kiểu Mỹ vẫn dùng thẻ này.

Kiểu Mỹ khác thế nào: [mạt chược kiểu Mỹ](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-variants#american).

## Mạt chược ở Nhật Bản

- Mạt chược từ Trung Quốc sang Nhật Bản.
- Trò chơi phổ biến từ thập niên 1920.
- Nhật Bản phát triển luật riichi riêng.
- Riichi bỏ quân hoa và quân mùa.

So sánh các kiểu: [mạt chược riichi](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-variants#riichi).

## Văn hóa mạt chược Hồng Kông

- Hồng Kông chơi theo luật Quảng Đông.
- Quán mạt chược là cảnh quen thuộc.
- Quán mạt chược ở Hồng Kông phải có giấy phép.
- Tiếng xáo bài kêu lách cách rất to.
- Đứng ngoài đường cũng nghe thấy.
- Phim Hồng Kông thường có cảnh mạt chược.
- Bàn tự động tự xáo bài và xây tường.

Luật chơi ở đó: [luật mạt chược Hồng Kông](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-rules).

## Họp mặt gia đình và Tết

- Mạt chược là trò chơi gia đình.
- Họ hàng chơi trong đám cưới và sinh nhật.
- Tết Nguyên đán là mùa chơi nhiều nhất.
- Ở nhà thường chơi tiền nhỏ.
- Trẻ con học bằng cách xem người lớn chơi.

[Rồng đỏ (Trung)][Rồng xanh (Phát)][Rồng trắng (Bạch)]

## Hỏi đáp

**Ai phát minh ra mạt chược?**

Không ai biết. Không có tài liệu nào ghi tên người phát minh.

**Mạt chược bao nhiêu tuổi?**

Khoảng 150 năm. Trò chơi có từ thế kỷ 19.

**Mạt chược bắt nguồn từ đâu?**

Trung Quốc. Nhiều khả năng là miền đông Trung Quốc.

**Mạt chược nghĩa là gì?**

麻雀 nghĩa là “chim sẻ” trong tiếng Trung.

**Mạt chược đến Mỹ khi nào?**

Đầu thập niên 1920. Luật của Babcock đã góp phần.

**Khổng Tử có phát minh ra mạt chược không?**

Không. Đó chỉ là truyền thuyết.

Tiếp theo: [các kiểu mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-variants) hoặc [luật chơi](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-rules).
