# Cách chơi mạt chược: luật Hồng Kông

> Bốn người chơi, 144 quân. Ghép bốn bộ và một đôi để ù. Giải thích ăn, phỗng, khang, quân hoa, fan và cách chi trả.

Source: https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-rules

Bốn người chơi. Mỗi người 13 quân. Bốc một quân, đánh một quân. Ghép bốn bộ và một đôi. Ai ù trước thì thắng.

## Tóm tắt cách chơi

- Người chơi: bốn.
- Số quân: 144.
- Bài trên tay: 13 quân.
- Mỗi lượt: bốc một, đánh một.
- Mục tiêu: bốn bộ và một đôi.
- Bài ù: 14 quân.
- Tối thiểu để ù: 3 fan.
- Chiều chơi: ngược chiều kim đồng hồ.

Mỗi bộ có ba hoặc bốn quân.

| Bộ | Tiếng Trung | Là gì | Ví dụ |
| --- | --- | --- | --- |
| **Sảnh** (ăn, chow) | 上 (soeng) | Ba quân liền nhau, cùng một chất. | [3 Sách][4 Sách][5 Sách] |
| **Phỗng** (pong) | 碰 (pung) | Ba quân giống hệt nhau. | [Rồng đỏ (Trung)][Rồng đỏ (Trung)][Rồng đỏ (Trung)] |
| **Khang** (kong) | 槓 (gong) | Bốn quân giống hệt nhau. | [7 Đồng][7 Đồng][7 Đồng][7 Đồng] |
| **Đôi (mắt)** | 眼 (ngaan) | Hai quân giống hệt nhau. | [Gió Đông][Gió Đông] |

[2 Đồng][3 Đồng][4 Đồng][6 Sách][7 Sách][8 Sách][5 Vạn][5 Vạn][5 Vạn][Rồng đỏ (Trung)][Rồng đỏ (Trung)][Rồng đỏ (Trung)][Gió Đông][Gió Đông]

Một bài ù. Hai sảnh, hai phỗng, một đôi.

## Bộ quân bài

| Nhóm | Quân | Số bản | Tổng |
| --- | --- | --- | --- |
| Đồng | 1 đến 9 | Mỗi quân 4 | 36 |
| Sách | 1 đến 9 | Mỗi quân 4 | 36 |
| Vạn | 1 đến 9 | Mỗi quân 4 | 36 |
| Gió | Đông, Nam, Tây, Bắc | Mỗi quân 4 | 16 |
| Rồng | Đỏ, xanh, trắng | Mỗi quân 4 | 12 |
| Hoa | Mai, Lan, Cúc, Trúc | Mỗi quân 1 | 4 |
| Mùa | Xuân, Hạ, Thu, Đông | Mỗi quân 1 | 4 |

[5 Đồng][5 Sách][5 Vạn][Gió Đông][Gió Nam][Gió Tây][Gió Bắc][Rồng đỏ (Trung)][Rồng xanh (Phát)][Rồng trắng (Bạch)][Hoa Mai][Mùa Xuân]

Gió và rồng là quân chữ. Quân chữ không bao giờ ghép sảnh. Hoa và mùa là quân thưởng. Chúng không bao giờ ghép bộ.

Tên từng quân: [quân mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-tiles).

## Chỗ ngồi, gió và nhà cái

Mỗi chỗ ngồi mang một hướng gió.

| Chỗ | Vị trí | Lượt |
| --- | --- | --- |
| **Đông** (nhà cái) | Chỗ nào cũng được | Thứ nhất |
| **Nam** | Bên phải Đông | Thứ hai |
| **Tây** | Đối diện Đông | Thứ ba |
| **Bắc** | Bên trái Đông | Thứ tư |

Nhà cái luôn ngồi hướng Đông. Tiếng Quảng: 莊家, zong gaa. Lượt chơi chuyển sang bên phải. Tức là ngược chiều kim đồng hồ.

Ngoài ra còn có gió vòng. Gió vòng bắt đầu là Đông. Nó đổi sau mỗi [vòng](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-rules#rounds). Phỗng gió chỗ ngồi của bạn được tính fan. Phỗng gió vòng cũng vậy.

Cách chọn chỗ và nhà cái đầu tiên: [hướng dẫn chuẩn bị](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-setup#seats).

## Xây tường và chia bài

1. Úp tất cả quân xuống và xáo.
2. Mỗi người xếp 18 chồng.
3. Mỗi chồng cao hai quân.
4. Đẩy bốn tường thành hình vuông.
5. Nhà cái đổ xúc xắc.
6. Tổng điểm quyết định chỗ mở tường.
7. Mỗi người nhận 13 quân.
8. Nhà cái nhận thêm quân thứ 14.
9. Quân hoa được bày ra và bốc bù.

Các bước chi tiết, có cách đếm: [cách chuẩn bị bàn mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-setup#wall).

## Một lượt chơi

Nhà cái đi trước. Nhà cái đánh ra một quân. Nhà cái không bốc trước.

Mỗi lượt sau đó có hai bước:

1. **Bốc** một quân từ tường.
2. **Đánh** một quân, ngửa mặt lên.

Đánh quân ra giữa bàn. Đọc to tên quân đó. Hết lượt, trên tay còn 13 quân. Không tính khang và quân hoa.

Bạn có thể bỏ bước bốc. Thay vào đó, [lấy](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-rules#claiming) quân vừa bị đánh ra.

## Lấy quân người khác đánh

Quân nào bị đánh ra cũng có thể bị lấy. Phải lấy trước lượt bốc kế tiếp.

| Hô | Bạn đang giữ | Ai được hô |
| --- | --- | --- |
| **Ăn** 上 | Hai quân của sảnh | Chỉ người kế tiếp |
| **Phỗng** 碰 | Hai quân giống nhau | Bất kỳ ai |
| **Khang** 槓 | Ba quân giống nhau | Bất kỳ ai |
| **Ù** 食糊 | Bài thiếu đúng quân đó | Bất kỳ ai |

Sau khi lấy quân:

1. Hô to lệnh lấy quân.
2. Lấy quân vừa đánh.
3. Bày bộ đó ngửa mặt lên.
4. Đánh ra một quân.
5. Lượt chuyển sang người bên phải bạn.

Những người ở giữa bị mất lượt.

[4 Đồng][5 Đồng][6 Đồng]

Người bên trái đánh 4 Đồng. Bạn có 5 và 6. Hô ăn.

### Hai người cùng muốn một quân

- Ù được ưu tiên trên hết.
- Phỗng hoặc khang được ưu tiên hơn ăn.
- Hai người cùng ù: người gần lượt hơn được ù.

Luật này gọi là chặn ù. Tiếng Quảng: 截糊, zit wu. Có bàn cho cả hai cùng ù.

### Bộ lộ và bài kín

Bộ ghép từ quân lấy được là bộ lộ. Bài không lấy quân nào là bài kín. Ù với bài kín được thêm 1 fan.

## Khang và quân bốc bù

Một khang tính là một bộ. Sau khi khang, bốc một quân bù. Quân bù lấy từ cuối tường.

| Khang | Cách tạo | Tính là |
| --- | --- | --- |
| **Khang lộ** | Giữ ba quân. Lấy quân thứ tư người khác đánh. | Lộ |
| **Khang kín** | Giữ ba quân. Tự bốc quân thứ tư. | Kín |
| **Khang thêm** | Đã phỗng lộ. Tự bốc quân thứ tư. | Lộ |

Khang kín cũng phải bày xuống bàn. Nó vẫn tính là kín.

Khang thêm có thể bị cướp. Một người có thể cần quân thứ tư đó. Họ ù bằng quân đó. Cướp khang được 1 fan.

[9 Sách][9 Sách][9 Sách][9 Sách]

Một khang: bốn quân, một bộ.

## Quân hoa và quân mùa

1. Bốc được một quân hoa hoặc mùa.
2. Đặt nó ngửa mặt bên cạnh bạn.
3. Bốc một quân bù từ cuối tường.
4. Tiếp tục lượt của bạn.

Quân thưởng nằm ngoài bài trên tay. Chúng cộng thêm fan khi bạn ù.

| Chỗ | Hoa của mình | Mùa của mình |
| --- | --- | --- |
| Đông | 1, Mai | 1, Xuân |
| Nam | 2, Lan | 2, Hạ |
| Tây | 3, Cúc | 3, Thu |
| Bắc | 4, Trúc | 4, Đông |

- Mỗi hoa hoặc mùa của mình: 1 fan.
- Đủ bốn hoa: 2 fan.
- Đủ bốn mùa: 2 fan.
- Không có quân thưởng nào: 1 fan.

Fan từ quân hoa không tính vào mức tối thiểu.

## Ù bài

Bạn cần bốn bộ và một đôi. Bạn cũng cần đủ fan tối thiểu.

| Cách ù | Tiếng Trung | Quân ù |
| --- | --- | --- |
| **Tự mò** | 自摸 (zi mo) | Tự bốc từ tường |
| **Ù quân đánh ra** | 食糊 (sik wu) | Quân của bất kỳ ai đánh ra |

1. Hô ù.
2. Lật ngửa toàn bộ bài.
3. Cùng nhau đếm fan.
4. Nhận tiền.

Chỉ còn thiếu một quân? Bài bạn đang chờ ù. Tiếng Quảng: 叫糊, giu wu.

Vài bài không theo dạng thường. Thập tam yêu là một ví dụ. Bài này được tính trần.

[1 Đồng][9 Đồng][1 Sách][9 Sách][1 Vạn][9 Vạn][Gió Đông][Gió Nam][Gió Tây][Gió Bắc][Rồng đỏ (Trung)][Rồng xanh (Phát)][Rồng trắng (Bạch)][Rồng trắng (Bạch)]

Thập tam yêu. Rồng trắng là đôi.

Mọi bài ù: [các bài ù mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-hands).

## Fan tối thiểu

Giá trị bài được tính bằng fan. Tiếng Quảng: 番, faan. Mức tối thiểu phổ biến ở Hồng Kông: 3 fan. Bàn chơi vui thường dùng 0–1. Hãy thống nhất trước khi chơi.

Số fan thường gặp:

| Kiểu bài | Fan |
| --- | --- |
| Ù tự mò | 1 |
| Bài kín (Môn tiền thanh) | 1 |
| Toàn sảnh (Bình hồ) | 1 |
| Mỗi bộ phỗng rồng | 1 |
| Phỗng gió chỗ ngồi | 1 |
| Phỗng gió vòng | 1 |
| Toàn phỗng (Đối đối hồ) | 3 |
| Hỗn nhất sắc | 3 |
| Thanh nhất sắc | 7 |
| Bài trần | 10 |

Mức trần là 10 fan. Danh sách đầy đủ: [cách tính điểm mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-scoring).

## Ai trả tiền

Fan được đổi ra điểm gốc.

| Fan | Điểm gốc |
| --- | --- |
| 3 | 8 |
| 4 | 16 |
| 5 | 24 |
| 6 | 32 |
| 7 | 48 |
| 8 | 64 |
| 9 | 96 |
| 10 trở lên | 128 |

| Cách ù | Ai trả | Trả bao nhiêu |
| --- | --- | --- |
| Ù quân đánh ra | Chỉ người đánh quân đó | 2 × điểm gốc |
| Tự mò | Cả ba người còn lại | Mỗi người điểm gốc |

Nhà cái trả hoặc nhận? Phần đó nhân đôi.

### Ví dụ

- Nam ù quân Tây đánh ra.
- Bài được 4 fan.
- Điểm gốc là 16.
- Tây trả 32.
- Đông và Bắc không trả gì.

Nếu Nam tự mò, bài được 5 fan. Điểm gốc là 24. Tây và Bắc mỗi người trả 24. Đông là nhà cái, trả 48.

Đây là một bảng phổ biến. Cách chi trả mỗi nơi một khác. Xem thêm: [đổi fan ra điểm](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-scoring#payout).

## Ván hòa

Tường bài hết. Không ai ù. Ván đó hòa. Tiếng Quảng: 流局, lau guk. Không ai phải trả.

Theo bộ luật này, quyền làm cái chuyển đi. Nhiều bàn lại giữ nguyên nhà cái.

## Vòng chơi và kết thúc

- Nhà cái ù: tiếp tục làm cái.
- Người khác ù: quyền cái chuyển sang bên phải.
- Mỗi người làm cái ít nhất một lần.
- Sau đó gió vòng đổi.
- Thứ tự: Đông, Nam, Tây, Bắc.
- Bốn vòng là một trận đầy đủ.

Một trận đầy đủ có từ 16 ván trở lên. Nhiều bàn chơi vui chỉ chơi một vòng. Cuối trận, ai nhiều điểm nhất thì thắng.

## Luật nhà cần thống nhất trước

- Fan tối thiểu.
- Mức trần fan.
- Bảng chi trả và mức cược.
- Có thưởng cho nhà cái không.
- Ai làm cái sau ván hòa.
- Một hay nhiều người cùng ù.
- Số vòng chơi.

Mạt chược kiểu Việt Nam có thêm quân joker. Luật Hồng Kông không dùng joker. Các kiểu khác: [các kiểu mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-variants). Chiến thuật: [chiến thuật mạt chược](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-strategy). Thuật ngữ: [từ điển thuật ngữ](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-glossary).

## Hỏi đáp

### Chơi mạt chược thế nào?

Bốc một quân. Đánh một quân. Lấy quân có ích người khác đánh. Ghép bốn bộ và một đôi. Hô ù.

### Mỗi người cầm bao nhiêu quân?

13 quân. Bài ù có 14 quân. Mỗi khang thêm một quân.

### Ai đi trước trong mạt chược?

Nhà cái, ngồi hướng Đông. Nhà cái bắt đầu với 14 quân. Nhà cái đánh trước.

### Lượt chơi đi theo chiều nào?

Ngược chiều kim đồng hồ. Lượt chuyển sang người bên phải.

### Có được ăn bài của bất kỳ ai không?

Không. Chỉ ăn được quân của người bên trái. Phỗng và khang lấy được từ bất kỳ ai. Ù cũng vậy.

### Lệnh hô nào được ưu tiên hơn phỗng?

Chỉ có ù. Phỗng được ưu tiên hơn ăn.

### Nếu không ai ù thì sao?

Ván đó hòa. Không ai phải trả.

### Fan trong mạt chược là gì?

Fan là giá trị của bài. Càng nhiều fan, tiền thắng càng lớn. Xem [tính điểm](https://www.mahjongsuperpowers.com/vi/mahjong-scoring).
