Mahjong spelregels: zo speel je Hongkong-mahjong

Vier spelers. Elk 13 stenen. Pak er een, leg er een af. Maak vier combinaties en een paar. De eerste complete hand wint.

Het spel in het kort

  • Spelers: vier.
  • Stenen: 144.
  • Hand: 13 stenen.
  • Beurt: een steen pakken, een steen afleggen.
  • Doel: vier combinaties en een paar.
  • Winnende hand: 14 stenen.
  • Minimum om te winnen: 3 fan.
  • Speelrichting: tegen de klok in.

Een combinatie heeft drie of vier stenen. Chow, pung en kong komen uit het Chinees. Nederlandse spelers gebruiken ze ook.

CombinatieChineesWat het isVoorbeeld
Chow上 (soeng)Drie op een rij, één kleur.3 bamboe4 bamboe5 bamboe
Pung碰 (pung)Drie gelijke stenen.Rode draakRode draakRode draak
Kong槓 (gong)Vier gelijke stenen.7 cirkels7 cirkels7 cirkels7 cirkels
Paar (ogen)眼 (ngaan)Twee gelijke stenen.OostenwindOostenwind
2 cirkels3 cirkels4 cirkels6 bamboe7 bamboe8 bamboe5 karakters5 karakters5 karaktersRode draakRode draakRode draakOostenwindOostenwind
Een winnende hand. Twee chows, twee pungs, één paar.

De stenen

GroepStenenAantalTotaal
Cirkels1 tot 94 van elk36
Bamboe1 tot 94 van elk36
Karakters1 tot 94 van elk36
WindenOost, Zuid, West, Noord4 van elk16
DrakenRood, groen, wit4 van elk12
BloemenPruim, orchidee, chrysant, bamboe1 van elk4
SeizoenenLente, zomer, herfst, winter1 van elk4

5 cirkels5 bamboe5 karaktersOostenwindZuidenwindWestenwindNoordenwindRode draakGroene draakWitte draakBloem pruimSeizoen lente

Winden en draken heten honneurs. Honneurs vormen nooit een chow. Bloemen en seizoenen zijn bonusstenen. Ze vormen nooit combinaties.

Elke steen met naam: mahjongstenen.

Plaatsen, winden en de gever

Elke plaats heeft een wind.

PlaatsWaarSpeelt
Oost (gever)Elke plaatsAls eerste
ZuidRechts van OostAls tweede
WestTegenover OostAls derde
NoordLinks van OostAls vierde

De gever is altijd Oost. Kantonees: 莊家, zong gaa. De beurt gaat naar rechts. Dat is tegen de klok in.

Er is ook een rondewind. Die begint bij Oost. Hij wisselt elke ronde. Een pung van je eigen wind telt. Een pung van de rondewind ook.

Plaatsen en eerste gever kiezen: uitleg klaarzetten.

De muur bouwen en delen

  1. Schud alle stenen met de voorkant omlaag.
  2. Elke speler bouwt 18 stapeltjes.
  3. Elk stapeltje is twee stenen hoog.
  4. Schuif de muren tot een vierkant.
  5. De gever gooit de dobbelstenen.
  6. Het totaal bepaalt waar de muur opengaat.
  7. Iedereen krijgt 13 stenen.
  8. De gever krijgt er een veertiende bij.
  9. Bloemen gaan opzij en worden vervangen.

Alle stappen met tellen: mahjong klaarzetten.

Een beurt

De gever begint. Hij legt een steen af. Hij pakt eerst niets.

Elke volgende beurt heeft twee stappen:

  1. Pakken: een steen van de muur.
  2. Afleggen: een steen open neerleggen.

Leg af in het midden. Noem de steen hardop. Na je beurt heb je 13 stenen. Kongs en bloemen tellen niet mee.

Je mag het pakken overslaan. Claim dan de laatst afgelegde steen.

Een afgelegde steen claimen

Elke afgelegde steen mag je claimen. Doe dat voor de volgende speler pakt.

RoepJij hebtWie mag claimen
Chow 上Twee stenen van de reeksAlleen de volgende speler
Pung 碰Twee gelijke stenenIedereen
Kong 槓Drie gelijke stenenIedereen
Mahjong 食糊Een hand die de steen afmaaktIedereen

Je wint door „Mahjong!” te roepen. Kantonees: 食糊, sik wu.

Na een claim:

  1. Roep de claim hardop.
  2. Pak de afgelegde steen.
  3. Leg de combinatie open neer.
  4. Leg een steen af.
  5. Het spel gaat verder rechts van jou.

Spelers daartussen slaan hun beurt over.

4 cirkels5 cirkels6 cirkels
Links legt 4 cirkels af. Jij hebt 5 en 6. Roep chow.

Twee spelers willen dezelfde steen

  • Mahjong gaat voor alles.
  • Pung of kong gaat voor chow.
  • Twee mogelijke winnaars: wie het eerst aan de beurt is, wint.

Kantonees voor die regel: 截糊, zit wu. Aan sommige tafels winnen ze allebei.

Open en gesloten

Geclaimde combinaties liggen open. Een hand zonder claims is gesloten. Een gesloten winst geeft 1 fan extra.

Kongs en vervangstenen

Een kong telt als één combinatie. Daarna pak je een vervangsteen. Die komt van het achterste eind.

KongZo maak je hemTelt als
Open kongDrie in je hand. Claim de vierde.Open
Gesloten kongDrie in je hand. Pak de vierde.Gesloten
Aangevulde kongOpen pung. Pak de vierde.Open

Leg een gesloten kong ook neer. Hij telt toch als gesloten.

Een aangevulde kong kan geroofd worden. Iemand heeft die vierde steen misschien nodig. Hij wint ermee. Dat geeft 1 fan.

9 bamboe9 bamboe9 bamboe9 bamboe
Een kong: vier stenen, één combinatie.

Bloemen en seizoenen

  1. Je pakt een bloem of seizoen.
  2. Leg die open naast je neer.
  3. Pak een vervangsteen van achteren.
  4. Ga verder met je beurt.

Bonusstenen blijven buiten je hand. Ze geven fan als je wint.

PlaatsEigen bloemEigen seizoen
Oost1, pruim1, lente
Zuid2, orchidee2, zomer
West3, chrysant3, herfst
Noord4, bamboe4, winter
  • Elke eigen bloem of eigen seizoen: 1 fan.
  • Alle vier bloemen: 2 fan.
  • Alle vier seizoenen: 2 fan.
  • Helemaal geen bonusstenen: 1 fan.

Bloemenfan telt niet mee voor het minimum.

Een hand winnen

Je hebt vier combinaties en een paar nodig. Plus het minimum aan fan.

WinstChineesWinnende steen
Zelf getrokken自摸 (zi mo)Van de muur gepakt
Op een afgelegde steen食出銃 (sik ceot cung)Afgelegd door een ander
  1. Roep „Mahjong”.
  2. Leg je hele hand open neer.
  3. Tel samen de fan.
  4. Ontvang de betaling.

Nog één steen nodig? Dan sta je klaar. Kantonees: 叫糊, giu wu.

Sommige handen wijken af van de gewone vorm. Dertien Wezen is er een. Die geeft de limiet.

1 cirkels9 cirkels1 bamboe9 bamboe1 karakters9 karaktersOostenwindZuidenwindWestenwindNoordenwindRode draakGroene draakWitte draakWitte draak
Dertien Wezen. De witte draak is het paar.

Alle winnende handen: winnende mahjonghanden.

Minimum fan

De waarde van een hand heet fan. Kantonees: 番, faan. Gangbaar minimum in Hongkong: 3 fan. Gezellige tafels spelen vaak met 0–1. Spreek het vooraf af.

Gangbare fanwaarden:

PatroonFan
Zelf getrokken1
Gesloten hand1
Alleen chows1
Elke drakenpung1
Pung van je eigen wind1
Pung van de rondewind1
Alleen pungs3
Gemengde kleur3
Zuivere kleur7
Limiethanden10

De limiet is 10 fan. Volledige lijst: puntentelling mahjong.

Wie betaalt

Fan wordt omgerekend naar basispunten.

FanBasispunten
38
416
524
632
748
864
996
10 of meer128
WinstWie betaaltHoeveel
Op een afgelegde steenAlleen wie hem aflegde2 × basis
Zelf getrokkenAlle drie de anderenElk de basis

Betaalt of wint de gever? Dan verdubbelt dat deel.

Voorbeeld

  • Zuid wint op een steen van West.
  • De hand is 4 fan.
  • De basis is 16.
  • West betaalt 32.
  • Oost en Noord betalen niets.

Had Zuid zelf getrokken? Dan is het 5 fan. De basis is 24. West en Noord betalen elk 24. Oost, de gever, betaalt 48.

Dit is één gangbare tabel. Uitbetalingen verschillen. Meer: van fan naar punten.

Remise

De muur is op. Niemand heeft gewonnen. De hand is remise. Kantonees: 流局, lau guk. Niemand betaalt.

Bij deze regels gaat het geven dan door. Veel tafels houden juist dezelfde gever.

Rondes en het einde van het spel

  • De gever wint: hij geeft opnieuw.
  • Een ander wint: het geven gaat naar rechts.
  • Elke speler geeft minstens één keer.
  • Dan wisselt de rondewind.
  • Volgorde: Oost, Zuid, West, Noord.
  • Vier rondes vormen een heel spel.

Een heel spel heeft 16 of meer handen. Veel gezellige tafels spelen één ronde. Wie de meeste punten heeft, wint.

Huisregels om eerst af te spreken

  • Minimum fan.
  • Fanlimiet.
  • Uitbetalingstabel en inzet.
  • Dubbel voor de gever of niet.
  • Gever na een remise.
  • Eén of meer winnaars.
  • Aantal rondes.

Andere soorten mahjong: soorten mahjong. Tactiek: mahjongstrategie. Begrippen: begrippenlijst.

Veelgestelde vragen

Hoe speel je mahjong?

Pak een steen. Leg een steen af. Claim nuttige stenen. Maak vier combinaties en een paar. Roep „Mahjong”.

Hoeveel stenen heeft een hand?

13 stenen. Een winnende hand heeft er 14. Elke kong voegt er een toe.

Wie begint bij mahjong?

De gever, Oost. Hij begint met 14 stenen. Hij legt als eerste af.

Welke kant gaat het spel op?

Tegen de klok in. De beurt gaat naar rechts.

Mag je van iedereen chowen?

Nee. Alleen van je linkerbuur. Pung en kong mogen van iedereen. Mahjong ook.

Wat gaat voor een pung?

Alleen mahjong. Een pung gaat voor een chow.

Wat als niemand wint?

De hand is remise. Niemand betaalt.

Wat is fan bij mahjong?

Fan is de waarde van een hand. Meer fan, hogere uitbetaling. Zie puntentelling.

Speel Hongkong-mahjong

Mahjong Superpowers. Voor iPhone en iPad. Binnenkort in de App Store.

BinnenkortApp Store