วิธีเล่นไพ่นกกระจอก กติกาฮ่องกง
ผู้เล่นสี่คน ถือคนละ 13 ใบ จั่วหนึ่งใบ ทิ้งหนึ่งใบ ทำให้ครบสี่ชุดกับหนึ่งคู่ ใครครบก่อนชนะ
สรุปวิธีเล่น
- ผู้เล่น: สี่คน
- ไพ่: 144 ใบ
- ไพ่ในมือ: 13 ใบ
- แต่ละตา: จั่วหนึ่ง ทิ้งหนึ่ง
- เป้าหมาย: สี่ชุดกับหนึ่งคู่
- มือที่ชนะ: 14 ใบ
- ขั้นต่ำในการชนะ: 3 ฟาน
- ทิศทางการเล่น: ทวนเข็มนาฬิกา
หนึ่งชุดมีสามหรือสี่ใบ
| ชุด | ภาษาจีน | คืออะไร | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| เรียง | 上 (soeng) | เลขเรียงกันสามใบ สีเดียวกัน | ![]() ![]() ![]() |
| ตอง | 碰 (pung) | ไพ่เหมือนกันสามใบ | ![]() ![]() ![]() |
| กัง | 槓 (gong) | ไพ่เหมือนกันสี่ใบ | ![]() ![]() ![]() ![]() |
| คู่ตา | 眼 (ngaan) | ไพ่เหมือนกันสองใบ | ![]() ![]() |














ตัวไพ่
| กลุ่ม | ไพ่ | จำนวนต่อแบบ | รวม |
|---|---|---|---|
| วงกลม | 1 ถึง 9 | แบบละ 4 | 36 |
| ไม้ไผ่ | 1 ถึง 9 | แบบละ 4 | 36 |
| ตัวอักษร | 1 ถึง 9 | แบบละ 4 | 36 |
| ลม | ตะวันออก ใต้ ตะวันตก เหนือ | แบบละ 4 | 16 |
| มังกร | แดง เขียว ขาว | แบบละ 4 | 12 |
| ดอกไม้ | เหมย กล้วยไม้ เบญจมาศ ไผ่ | แบบละ 1 | 4 |
| ฤดู | ใบไม้ผลิ ร้อน ใบไม้ร่วง หนาว | แบบละ 1 | 4 |












ลมและมังกรคือไพ่เกียรติยศ ไพ่เกียรติยศทำเรียงไม่ได้ ไพ่ดอกไม้และไพ่ฤดูคือไพ่โบนัส ไพ่โบนัสไม่เข้าชุดใดเลย
ไพ่ทุกใบพร้อมชื่อ: ตัวไพ่นกกระจอก
ที่นั่ง ลม และเจ้ามือ
แต่ละที่นั่งมีลมประจำ
| ที่นั่ง | อยู่ตรงไหน | เล่นลำดับที่ |
|---|---|---|
| ตะวันออก (เจ้ามือ) | ที่ไหนก็ได้ | หนึ่ง |
| ใต้ | ทางขวาของตะวันออก | สอง |
| ตะวันตก | ตรงข้ามตะวันออก | สาม |
| เหนือ | ทางซ้ายของตะวันออก | สี่ |
เจ้ามือนั่งตะวันออกเสมอ ภาษากวางตุ้งเรียก 莊家 (zong gaa) ตาเล่นวนไปทางขวา คือทวนเข็มนาฬิกา
ยังมีลมประจำรอบด้วย เริ่มที่ลมตะวันออก และเปลี่ยนทุก รอบ ตองลมประจำที่นั่งของคุณได้ฟาน ตองลมประจำรอบก็ได้ฟานเช่นกัน
การเลือกที่นั่งและเจ้ามือคนแรก: คู่มือจัดโต๊ะ
กำแพงและการแจกไพ่
- คว่ำไพ่ทั้งหมดแล้วสับ
- ผู้เล่นแต่ละคนเรียงไพ่ 18 ตั้ง
- แต่ละตั้งซ้อนกันสองชั้น
- ดันกำแพงทั้งสี่ให้เป็นสี่เหลี่ยม
- เจ้ามือทอยลูกเต๋า
- ผลรวมบอกจุดที่จะแบ่งกำแพง
- ทุกคนได้ 13 ใบ
- เจ้ามือได้ใบที่ 14
- ไพ่ดอกไม้ให้วางแยกแล้วจั่วแทน
ขั้นตอนเต็มพร้อมวิธีนับ: วิธีจัดโต๊ะไพ่นกกระจอก
การเล่นในแต่ละตา
เจ้ามือเริ่มก่อน โดยทิ้งไพ่หนึ่งใบ ไม่ต้องจั่วก่อน
ตาต่อ ๆ ไปมีสองขั้น:
- จั่ว ไพ่หนึ่งใบจากกำแพง
- ทิ้ง ไพ่หนึ่งใบแบบหงายหน้า
ทิ้งไพ่ไว้กลางโต๊ะ แล้วพูดชื่อไพ่ออกเสียง จบตาต้องถือไพ่ 13 ใบ ไม่นับกังและไพ่ดอกไม้
จะไม่จั่วก็ได้ แต่ให้ ขอ ไพ่ใบที่เพิ่งทิ้งแทน
การขอไพ่ที่ทิ้ง
ไพ่ที่ทิ้งทุกใบขอได้ ต้องขอก่อนคนถัดไปจั่ว
| การขอ | ในมือมี | ใครขอได้ |
|---|---|---|
| กิน (ทำเรียง) 上 | สองใบของเรียงนั้น | คนถัดไปเท่านั้น |
| ปง (ทำตอง) 碰 | ไพ่เหมือนกันสองใบ | ทุกคน |
| กัง 槓 | ไพ่เหมือนกันสามใบ | ทุกคน |
| ชนะ 食糊 | มือที่ใบนี้ทำให้ครบ | ทุกคน |
หลังขอไพ่:
- พูดสิ่งที่ขอออกเสียง
- หยิบไพ่ที่ทิ้งมา
- หงายชุดนั้นวางไว้
- ทิ้งไพ่หนึ่งใบ
- ตาเล่นวนต่อไปทางขวาของคุณ
คนที่อยู่ระหว่างนั้นเสียตาไป



สองคนอยากได้ไพ่ใบเดียวกัน
- การชนะมาก่อนทุกอย่าง
- ปงหรือกัง มาก่อนกิน
- มีสองคนชนะได้: คนที่ถึงตาก่อนได้ไป
กติกานี้ภาษากวางตุ้งเรียก 截糊 (zit wu) บางโต๊ะให้ชนะได้ทั้งสองคน
ชุดเปิดและชุดปิด
ชุดที่ได้จากการขอไพ่คือชุดเปิด มือที่ไม่ได้ขอไพ่เลยคือมือปิด ชนะด้วยมือปิดได้เพิ่ม 1 ฟาน
กังและไพ่ทดแทน
กังนับเป็นหนึ่งชุด ประกาศกังแล้วต้องจั่วไพ่ทดแทน โดยจั่วจากท้ายกำแพง
| กัง | ทำอย่างไร | นับเป็น |
|---|---|---|
| กังเปิด | มีสามใบ ขอใบที่สี่จากคนทิ้ง | ชุดเปิด |
| กังมืด | มีสามใบ จั่วได้ใบที่สี่เอง | ชุดปิด |
| กังเติม | มีตองเปิดอยู่ จั่วได้ใบที่สี่ | ชุดเปิด |
กังมืดก็ต้องวางลงบนโต๊ะ แต่ยังนับเป็นชุดปิด
กังเติมถูกแย่งได้ ถ้ามีคนรอใบที่สี่นั้นอยู่ เขาชนะด้วยใบนั้นได้ และได้ 1 ฟาน




ไพ่ดอกไม้และไพ่ฤดู
- จั่วได้ไพ่ดอกไม้หรือไพ่ฤดู
- หงายวางไว้ข้างตัว
- จั่วไพ่ทดแทนจากท้ายกำแพง
- เล่นตาของคุณต่อ
ไพ่โบนัสอยู่นอกมือ ชนะเมื่อไรจึงได้ฟานเพิ่ม
| ที่นั่ง | ดอกไม้ประจำตัว | ฤดูประจำตัว |
|---|---|---|
| ตะวันออก | 1 เหมย | 1 ใบไม้ผลิ |
| ใต้ | 2 กล้วยไม้ | 2 ร้อน |
| ตะวันตก | 3 เบญจมาศ | 3 ใบไม้ร่วง |
| เหนือ | 4 ไผ่ | 4 หนาว |
- ดอกไม้หรือฤดูประจำตัว: ใบละ 1 ฟาน
- ดอกไม้ครบสี่ใบ: 2 ฟาน
- ฤดูครบสี่ใบ: 2 ฟาน
- ไม่มีไพ่โบนัสเลย: 1 ฟาน
ฟานจากไพ่ดอกไม้ไม่นับรวมในฟานขั้นต่ำ
การชนะ
ต้องมีสี่ชุดกับหนึ่งคู่ และต้องได้ฟานถึงขั้นต่ำ
| การชนะ | ภาษาจีน | ไพ่ใบที่ชนะ |
|---|---|---|
| จั่วเอง | 自摸 (zi mo) | จั่วจากกำแพง |
| ชนะจากไพ่ทิ้ง | 食出銃 (sik ceot cung) | ไพ่ที่ใครก็ได้ทิ้ง |
- ประกาศว่าชนะ
- หงายไพ่ทั้งมือ
- นับฟานด้วยกัน
- เก็บเงิน
ขาดอีกใบเดียวจะชนะ เรียกว่ามือพร้อมชนะ ภาษากวางตุ้งเรียก 叫糊 (giu wu)
บางมือไม่ได้มีรูปแบบปกติ เช่น สิบสามกำพร้า ได้ฟานเต็ม














หน้าไพ่ชนะทั้งหมด: หน้าไพ่ชนะไพ่นกกระจอก
ฟานขั้นต่ำ
ค่าของมือนับเป็นฟาน ภาษากวางตุ้ง 番 (faan) ขั้นต่ำที่นิยมในฮ่องกงคือ 3 ฟาน วงเล่นสบาย ๆ มักใช้ 0–1 ตกลงกันก่อนเริ่ม
ค่าฟานที่พบบ่อย:
| รูปแบบ | ฟาน |
|---|---|
| จั่วเอง | 1 |
| มือปิด | 1 |
| เรียงล้วน | 1 |
| ตองมังกร (ต่อหนึ่งตอง) | 1 |
| ตองลมประจำที่นั่ง | 1 |
| ตองลมประจำรอบ | 1 |
| ตองล้วน | 3 |
| สีเดียวปน (สีเดียวกับไพ่เกียรติยศ) | 3 |
| สีเดียวล้วน | 7 |
| หน้าไพ่ฟานเต็ม | 10 |
ฟานเต็มคือ 10 ฟาน รายการเต็ม: การนับฟานไพ่นกกระจอก
ใครจ่าย
ฟานแปลงเป็นแต้มฐาน
| ฟาน | แต้มฐาน |
|---|---|
| 3 | 8 |
| 4 | 16 |
| 5 | 24 |
| 6 | 32 |
| 7 | 48 |
| 8 | 64 |
| 9 | 96 |
| 10 ขึ้นไป | 128 |
| ชนะแบบ | ใครจ่าย | จ่ายเท่าไร |
|---|---|---|
| ชนะจากไพ่ทิ้ง | คนทิ้งคนเดียว | 2 × แต้มฐาน |
| จั่วเอง | อีกสามคน | คนละเท่ากับแต้มฐาน |
ถ้าเจ้ามือจ่ายหรือชนะ ส่วนนั้นคูณสอง
ตัวอย่าง
- ใต้ชนะจากไพ่ที่ตะวันตกทิ้ง
- มือนี้ได้ 4 ฟาน
- แต้มฐานคือ 16
- ตะวันตกจ่าย 32
- ตะวันออกและเหนือไม่ต้องจ่าย
ถ้าใต้จั่วเอง จะได้ 5 ฟาน แต้มฐานคือ 24 ตะวันตกและเหนือจ่ายคนละ 24 ตะวันออกเป็นเจ้ามือ จ่าย 48
นี่คือตารางที่นิยมแบบหนึ่ง การจ่ายต่างกันไปแต่ละวง ดูเพิ่ม: แปลงฟานเป็นแต้ม
ตาที่ไม่มีใครชนะ
ไพ่ในกำแพงหมด และไม่มีใครชนะ ตานั้นเสมอ ภาษากวางตุ้งเรียก 流局 (lau guk) ไม่มีใครจ่าย
กติกาชุดนี้ให้เปลี่ยนเจ้ามือ หลายวงให้เจ้ามือคนเดิมเล่นต่อแทน
รอบและการจบเกม
- เจ้ามือชนะ: เป็นเจ้ามือต่อ
- คนอื่นชนะ: เจ้ามือย้ายไปทางขวา
- ทุกคนได้เป็นเจ้ามืออย่างน้อยหนึ่งครั้ง
- จากนั้นลมประจำรอบเปลี่ยน
- ลำดับ: ตะวันออก ใต้ ตะวันตก เหนือ
- สี่รอบเป็นหนึ่งเกมเต็ม
เกมเต็มมี 16 ตาขึ้นไป วงเล่นสบาย ๆ หลายวงเล่นรอบเดียว จบเกมใครแต้มมากสุดชนะ
กติกาบ้านที่ต้องตกลงกัน
- ฟานขั้นต่ำ
- ฟานเต็ม
- ตารางจ่ายและเดิมพัน
- เจ้ามือจ่ายและได้สองเท่าหรือไม่
- เจ้ามือหลังตาเสมอ
- ชนะได้คนเดียวหรือหลายคน
- จำนวนรอบ
ไพ่นกกระจอกแบบอื่น: ประเภทไพ่นกกระจอก เทคนิค: เทคนิคการเล่น ศัพท์: คำศัพท์
คำถามที่พบบ่อย
เล่นไพ่นกกระจอกอย่างไร
จั่วไพ่ ทิ้งไพ่ ขอไพ่ทิ้งที่มีประโยชน์ ทำสี่ชุดกับหนึ่งคู่ แล้วประกาศชนะ
ในมือมีไพ่กี่ใบ
13 ใบ มือที่ชนะมี 14 ใบ มีกังเพิ่มอีกกังละหนึ่งใบ
ใครเล่นก่อน
เจ้ามือ คือตะวันออก เริ่มด้วย 14 ใบ และทิ้งก่อน
เล่นวนไปทางไหน
ทวนเข็มนาฬิกา ตาเล่นวนไปทางขวาของคุณ
กินไพ่จากใครก็ได้ไหม
ไม่ได้ กินได้จากคนทางซ้ายเท่านั้น ปงและกังขอจากใครก็ได้ การชนะก็เช่นกัน
อะไรมาก่อนปง
มีแค่การชนะ ส่วนปงมาก่อนกิน
ถ้าไม่มีใครชนะ
ตานั้นเสมอ ไม่มีใครจ่าย
ฟานในไพ่นกกระจอกคืออะไร
ฟานคือค่าของมือ ฟานมาก ได้เงินมาก ดู การนับฟาน


